تبلیغات
مدیریت کارآمد - نگاهی به نظریات ماكس و بر جامعه شناس آلمانی ؛روزمرگی آفت بوروكراسی
 
مدیریت کارآمد
کارایی و اثربخشی
درباره وبلاگ


حمیدمظاهری راد فعالترین وبلاگ نویس تبریزی با یکصد وب سایت در زمینه های مدیریتی سیاسی ادبی فرهنگی هنری ورزشی علمی اجتماعی تاریخی عرفانی گردشگری و...

مدیر وبلاگ : حمید مظاهری راد
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
همه مردم به نحوی با «اداره بازی » مواجه بوده اند. اغلب مردم در جامعه ، بوروكراسی را كاغذ بازی می دانند در حالی كه اینطور نیست . فلسفه شكل گیری نظام بوروكراسی در بدو تاسیس اساسا به منظور سازماندهی و جهت بخشی و هدفمند كردن گردش كار و ارایه خدمات در یك نظام اداری بوده است و برخلاف مفهوم منفی آن در جامعه و نظام اداری بیمار ما، فرآیند بوروكراسی در واقع نوعی شفافیت بخشی و مستندسازی فعالیت ها و تعریف ورودی ها و خروجی های نظام اداری بوده و هست و با گسترش دامنه فعالیت های اجتماعی و اقتصادی ، تنظیم قوانین و قواعد بوروكراتیك از حساسیت خاصی برخوردار شده است .
    نظام بوروكراسی زاییده ساختارهای سیاسی هر جامعه است كه سادگی یا پیچیدگی آن به عناصر مختلفی مانند قلمرو، ثروت ، قدرت ، جمعیت ، سرزمین و عواملی نظیر آن مرتبط است . در این میان حتی نگرش زمامداران در تعیین عناصر سیاسی ساخت دیوان سالاری موثر است .
    پایه گذار نظریه جدید درباره بوروكراسی ، ماكس وبر، جامعه شناس آلمانی است كه وجود آن را نشانه رسمی اندیشه سازماندهی منطقه می داند. بوروكراسی امروزه بر قشر اداری و طبقه مدیریت سازمان و بخصوص سازمان دولتی ، دلالت می كند و در مجموع به معنای حكومت كارمندان به شكل سازمان یافته و دارای بافت منسجم است . بوروكراسی به عنوان یكی از مهمترین منابع قدرت هر جامعه می تواند مظهر حكومت عقل و منطق به حساب آید و عواطف فردی را كه اغلب در تصمیمات اداری و حتی خط مشی ها و قوانین و سیاست عمومی جوامع بشر متجلی است مهار كند و در خدمت جامعه در آورد، در عین حال نیز می تواند شكل سلاح مخرب و سهمگین را به خود بگیرد و در خلاف جهت منافع مردم به كار افتد.
    به نظر وبر، بوروكراسی منطقی ، عامل اصلی منطقی شدن نظام دولت در جهان است . بوروكراسی جدید از خود جنبه های منفی نیز نشان داده است كه عبارت است از كند شدن كارها در حیطه مقررات زاید و سلسله مراتب طولانی ، سوءاستفاده از قدرت مقام به سود صاحب منصب ، میل به گسترش قدرت و دامنه دستگاه و افزایش تسلط خود بر جناح های بیشتری از زندگی اجتماعی و اقتصادی و سیاسی .
    این جنبه های بوروكراسی را، كه هم زیر ضربه های خرده گیری هنرمندان و هم نظریه پردازان سیاسی قرار گرفته است «اداره بازی » می گویند.ماركس نظریه خود را درباره بوروكراسی اینگونه بیان می كند: بوروكراسی پلی است كه بین دولت و جامعه واسطه می شود و جامعه متشكل از گروه هایی است با منافعی متفاوت و دولت حافظ منابع مشترك عموم افراد است .
    ماكس وبر، بوروكراسی را دستگاهی با سلسله مراتب معین می دانست كه بر اساس آن وظایف كارمندان و رابطه آنها نسبت به یكدیگر مطابق مقررات ویژه یی معین شده و در عصر حاضر وسیله موثری برای انجام هدف های اقتصادی و سیاسی و اجتماعی است و در نتیجه رشد زیاد، تبدیل به یك نیروی مستقل شده است .
    یكی دیگر از ویژگی های بوروكراسی ، ظهور هرم قدرت با جریان اطلاعات و تصمیمات از بالا به پایین به صورت دستور و قلب ماهیت انسانی كارمند است . در زمان ما آنچه متفكران سیاسی را به خود مشغول كرده است مساله ظهور بوروكراسی به عنوان یك طبقه جدید است كه قدرت سیاسی را به دست دارد. این نظریه با انتشار كتاب «طبقه جدید» اثر میلوان جیلاس پراكنده شد. جیلاس در اثرش برآن است كه در شوروی و دیگر كشورهای كمونیست طبقه جدید به قدرت رسیده كه قدرت سیاسی ، به تنهایی دست آن است و آن بوروكراسی است . پیش از او تروتسكی از بوروكراسی شوروی به عنوان طبقه جدیدی كه برآرمان های انقلاب خیانت كرده نام برده است . به نظر وبر یكی از عوامل دگرگونی جامعه سنتی رشد و گسترش عقلانیت و بوروكراسی مبتنی بر هنجارهای عینی و قانونی است . مهمترین مظهر عقلانی شدن در تاریخ غرب پیدایش بوروكراسی عقلایی بوده است كه به دیگر بخش های جهان نیز سرایت كرده است . تمدن غرب از این جهت بر همه تمدن های باستانی مزیت و برتری فنی دارد و امور را به صورتی منظم و سریع انجام می دهد. توسعه این عقلانیت نتیجه عواملی از جمله پیدایش نظام حقوق عقلایی ، توسعه امكانات ارتباطی و اقتصاد پولی و تحول فكری به سوی
    علایق دنیوی در مذهب پروتستان است .
    در سلطه و سیاست بوروكراتیك رابطه حكم و اطاعت غیرشخصی است . حكم و اطاعت نه براساس سنت های كهن و نه برپایه ویژگی های خاص شخصی قراردارد بلكه مبتنی بر هنجارهای قانونی است .
    در بوروكراسی مدرن مهارت و كاردانی جای تعهدات سنتی و شخصی و خانوادگی را می گیرد. به موجب مقررات قانونی میان منصب و مقام جدایی وجود دارد و منصب ملك تصدی آن به شمار نمی رود یا از كسی به دیگری به ارث نمی رسد.
    نوع بوروكراسی توسط معیارهایی كه برای استخدام تعیین می شوند، مشخا می شود و به عنوان مثال اگر استخدام بر پایه لیاقت و تحصیلات باشد، این سلسله مراتب «بوروكراسی لیاقت » نامیده می شود. اگر پایه اصول عدالت و انصاف باشد، «بوروكراسی پدرانه » و اگر برپایه روابط باشد «بوروكراسی روابطی » نامیده می شود.
    بوروكراسی ، جدای از مضراتش منافعی را نیز در بردارد. بوروكراسی باعث مدیریت توسط اشخاص لایق می شود، باعث مدیریت سیستماتیك و علمی می شود، به كنترل امور كمك می كند و تنها سیستمی است كه سازمان های بزرگ و امپراتوری های صنعتی با آن می توانند به بقای خود ادامه دهند. با این حال در كنار این منافع مضرات بوروكراسی نیز كم نیست .
    از قابل توجه ترین مضرات بوروكراسی قرطاس بازی (كاغذبازی ) است . در این سیستم پرونده های كاغذها به كندی حركت می كنند و باعث می شوند تصمیم گیری در رابطه با موضوعی ، خیلی دیر صورت گیرد و زمانی تصمیم گرفته می شود كه دیگر اهمیت موضوع تصمیم از دست رفته است . در بوروكراسی ، رده های بالا می توانند به دلخواه ، از قدرت خود سوءاستفاده كنند.
    در بوروكراسی ، خلاقیت ها فدای كارهای روزمره و تكراری می شود و روزمرگی را در جمله مضرات بوروكراسی قرار می دهد. یكی از محدودیت های توسعه در كشورهای جهان سوم را می توان بوروكراسی حاكم براین جوامع دانست . برای بهبود این شرایط باید استخدام ها براساس لیاقت و تخصص صورت گیرد، بوروكراسی باید تحت نظارت شدید مقامات بالای دولتی قرار گیرد تا در جهت بهتری حركت كند، باید تریبونی برای رسیدگی به شكایات زیردستان وجود داشته باشد و از همه مهمتر نظارت همه جانبه باشد، چیزی كه كشور ما از نبود آن بشدت ضربه می خورد. در كشور ما نظام اداری به شیوه جدید از زمان امیركبیر مطرح شد و تا به امروز با رشد سریع و قابل ملاحظه یی روبرو بوده است .
    راه مقابله با دیوانسالاری عبارتند از كوچك كردن و كارآمد كردن دولت ، كاستن بودجه جاری كشور، استقلال واقعی بانك مركزی و... كه با برنامه یی كارشناسی شده و جامع قابل اعمال است .




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
دوشنبه 24 آبان 1389
حمید مظاهری راد
سه شنبه 17 آبان 1390 10:18 ق.ظ
khoob bood vali kash bishtar darbare nazarie demokrasi tozih midadin.niaz dashtam
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر